Παρασκευή, 24 Φεβρουαρίου 2017

Οι Απόκριες της Μικρασίας.

Οι Αποκριές αποτελούσαν για τον ελληνικό λαό περίοδο χαράς, διασκέδασης και γλεντιού, που αγγίζει τα όρια του οργιαστικού. Είναι μια καθαρά λαϊκή γιορτή με πανάρχαιες ρίζες, έξω από τα καθιερωμένα της Εκκλησίας, η οποία πάντα την καταπολέμησε με κάθε μέσο, χωρίς ωστόσο να την βλάψει ουσιαστικά, αλλά και έξω από κάθε υποκριτικό μικροαστισμό, που μαστίζει την κοινωνία μας τις τελευταίες δεκαετίες.
Στην Ερυθραία της Μ. Ασίας η Απόκρια προεξαγγελλόταν θορυβωδώς από την Προφωνή (Κυριακή Τελώνου και Φαρισαίου) με τουμπελέκια, ρουκάνες και τσαμπούνες. Ούλα τα σπίτια ηβάνανε μπάλλο, δηλαδή είχαν γλέντι με παιχνίδια (όργανα), τραγούδι και χορό. Ρακί, κρασί και ούτζο έρρεαν άφθονα και ο κόσμος πήγαινε βεγγέρες και βίζιτες σε συγγενικά και φιλικά σπίτια για να γλεντήσει, κυρίως την Τσικνοπέφτη και τις δυο τελευταίες Κυριακές της Αποκριάς, την Κρεατερή και την Τυρινή.
Τους μασκαράδες στην Ερυθραία τους λέμε κουδουνάτους, αλλά και μουτσούνες ή μουτσουναργκιές (Καράμπουρνα). Ποτέ όμως δεν φορούσαν κουδούνια, εκτός από τυχαίες περιπτώσεις. Η ονομασία αυτή είναι σίγουρα κατάλοιπο μιας παλαιότερης εποχής, τότε που οι μεταμφιεσμένοι φορούσαν απαραιτήτως στη μέση τους κουδούνια, καθώς συνηθίζεται ως σήμερα στη Σκύρο, στη Θράκη, στη Δράμα, στο Σοχό, στα χωριά του Παγγαίου κι αλλού. Οι κουδουνάτοι γύριζαν στα σπίτια σε όλη την αποκριάτικη περίοδο και σκορπούσαν το κέφι και το γέλιο με τα γκεβεζελίκια (αστεία), τα πειράγματα και τα ζεβζέκικα (ανόητα) καμώματά τους. Σατίριζαν με τον τρόπο τους πρόσωπα, γεγονότα και καταστάσεις.
Πολλοί μασκαρεύονται με φαντασία και κωμική ευρηματικότητα για το καλό και γιατί το απαιτεί το αντέτι (έθιμο). Οι μεταμφιέσεις είναι αυτοσχέδιες και χαρακτηρίζονται από την αντιμετάθεση των ρόλων.
Οι άντρες ντύνονται γυναίκες και οι γυναίκες άντρες, γιατί η Αποκριά ανατρέπει την καθιερωμένη κοινωνική τάξη, μπερδεύει, ανακατεύει και παραπλανά. Φορούν ό,τι βρεθεί στο σπίτι και βάφουν συχνά το πρόσωπο, τα χέρια και τα πόδια με φούμο και καπνιά από τσι ‘στιες (τζάκια) ή από τα χαρκώματα (μαγειρικά σκεύη). Τότε δεν χρησιμοποιούσαν μουτσούνες (μάσκες) όπως σήμερα. Χαβούτσια (καρότα), κρομμύδια, γουδόχερα, λεμόνια, πράσα, ραπάνες και άλλα στρογγυλά ή μακρουλά αντικείμενα χρησιμοποιούνται ευρηματικά από τους κουδουνάτους με φαλλική και γονιμική σημασία.


Το ψεύτικο γίνεται αληθινό. Αγγαστρωμένες και μαμές, Φράγκοι, Βλάχισσες, πλύστρες, χοτζάδες, καλο’έροι και παπάδες, γριές κανκάγιες, ντοτόροι (γιατροί), σπετσέρηδοι (φαρμακοποιοί) και σακάτηδοι, φουστανελάδες, αρχαίοι Έλληνες, γραμματικοί, Ατσίγγανοι, Τουρκάλες και Μόρες (Αραπίνες), εργαζόμενοι κάθε λογής τριγυρνούν στα σπίτια μπατούλιες μπατούλιες (κατά παρέες) και γίνεται χαλασμός από τα γέλια και τα εντεψίζικα γκεβεζελίκια, τα χοντροκομμένα και τσουχτερά αστεία των κουδουνάτων. Οι νοικοκυραίοι τούς τρατέρνουν μεζέδες και ρακί, τους βάζουν να χορέψουν, τραβούν τα κουδουνατλίκια τους (τα μασκαρέρατα), τους κάνουν άσεμνες χειρονομίες, πειράγματα και χωρατά, μια και όλα επιτρέπονται τσ’ Απόκριες και κανείς δεν παρεξηγείται.
Ήρταν οι Αποκριές που λωλαίνουντ’ οι γριές
και την Καθαρή Δευτέρα παίρνει ο κώλος τους αέρα.
Ολόκληρο το άρθρο στην: http://constantinoupoli.com

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.